Geen kantoor zonder kennis van blockchain

Een accountantskantoor zonder blockchain kennis. Nu is het nog denkbaar, over een jaar niet meer. Lees erover in de blog van Peter Kranendonk MSc LLM.

In 2013 kwam ik de eerste aangifte inkomstenbelasting tegen waarin een bescheiden bedrag aan bitcoins moest worden opgenomen. Toen was dat nog niet zo interessant, want de koers van deze cryptocurrency stelde destijds niets voor. Inmiddels weten we hoe hoog de bitcoin-koers gestegen is. Maar wat veel interessanter is: de techniek achter de bitcoin, blockchain, is steeds meer in opkomst. En dat roept vragen op. Want hoe gaan we daar als accountants en belastingadviseurs mee om? 

Wat is een blockchain? 

Heel simpel en kort gezegd: een blockchain is een openbare, controleerbare database zonder foute transacties. Hier wordt het duidelijk en beknopt uitgelegd. Het bijzondere is dat transacties vastgelegd in een blockchain, altijd controleerbaar zijn en toegankelijk voor iedereen met toegang tot de keten. De informatie wordt decentraal beheerd, er is geen eigenaar of beheerder van de blockchain en gemaakte transacties kunnen nooit met terugwerkende kracht worden bewerkt. Dat maakt het systeem vrijwel onmogelijk om te hacken. Maar hoe controleer je dat de transacties daadwerkelijk hebben plaatsgevonden? En wat bezit je nu eigenlijk na zo’n transactie? 
 

Wet- en regelgeving 

De wet- en regelgeving rondom het onderwerp cryptocurrency en de achterliggende blockchain techniek staat nog in de kinderschoenen. Digitaal geld is niet gereguleerd door de toezichthouder. De Nederlandse Bank, de Europese Centrale bank, de Amerikaanse Federal Reserve: ze houden allemaal vast aan het monetaire stelsel. En de cryptocurrency transacties spelen zich buiten dit bestaande financiële stelsel af. Er is dus geen controle op in de traditionele zin van het woord en je kunt je voorstellen dat instituten zoals de AFM daar moeite mee hebben.  
 

Imagoprobleem van digitaal geld 

Wat daarbij een rol speelt is het imagoprobleem van het digitale geld: er hangt een louche beeld omheen. Het gangbare idee is dat de transactiestromen niet traceerbaar zijn. Dat beeld ontstaat doordat de stromen zich buiten de invloedssfeer van de bestaande instituten afspelen, maar het tegendeel is waar. Zoals hiervoor uitgelegd zijn transacties in een blockchain altijd te traceren en in die zin dus veel transparanter dan de transacties in de traditionele monetaire sfeer, omdat er altijd meerdere partijen zijn die de informatie in dezelfde keten delen. 
 

Witwaspraktijken en financiering van fraude 

Het is momenteel erg lastig digitaal geld terug te laten vloeien in de reële economie. Stel dat je je bitcoins verkoopt en je wilt het geld terugstorten op een bankrekening, dan bestaat de kans dat jouw bank dat niet accepteert. Tenzij ze een gedetailleerde onderbouwing ontvangen waaruit blijkt hoe het bedrag tot stand is gekomen. Hiermee willen de grootbanken voorkomen dat ze meewerken aan bijvoorbeeld witwaspraktijken of financiering van fraude. Dus wat adviseer je een ondernemer met een kapitaal in bitcoins? Laten staan, met het risico dat de koers weer daalt, investeren in iets anders (waar bitcoins als betaalmiddel wordt geaccepteerd), of toch proberen het bedrag om te wisselen in euro’s? Vragen die niet eenvoudig te beantwoorden zijn.
 

Richtlijn: geen liquide middelen 

Dus, hoe ga je als accountant om met iets waar de autoriteiten nog geen raad mee weten en de banken huiverig voor zijn? Hoe verwerkt je digitaal geld in de jaarrekening? Is het eigenlijk wel geld? Is het een belegging? Of is het voorraad? Op dit moment is de richtlijn van de overheid dat cryptocurrencies geen liquide middelen zijn, dus ligt het voor de hand het te verwerken als belegging of voorraad. En dat heeft technische consequenties, want een belegging of een voorraad kun je op verschillende manieren waarderen. 
 

Blockchain elimineert tussenpersonen 

Ik verwacht dat deze techniek en het digitaal geld zich de komende jaren steeds verder zal ontwikkelen. Over een paar jaar zal een groot deel van de transacties worden gedraaid met de blockchain techniek. Het wachten is op regelgeving die aansluit bij deze ontwikkelingen. Zodra deze er is, zal bijvoorbeeld ook de verwerking van jaarrekeningen en belastingaangiften op die manier gedaan kunnen worden. Of denk aan het overdragen van vastgoed. Met blockchain heb je daarbij geen notaris meer nodig, al is dat op dit moment wettelijk nog niet toegestaan. 
 

De rol van de accountant verschuift 

Een min of meer vanzelfsprekende ontwikkeling die hierbij hoort is die van de cybersecurity. Dat is al belangrijk, maar wordt hiermee nog veel belangrijker. De rol van de accountant gaat daarmee mogelijk verschuiven van een gegevensgerichte controleur naar die van de veiligheidswaarborger. Waarmee het dus meer gaat om het controleren van het proces en niet zo zeer om het controleren van de feiten. De blockchain techniek zit namelijk zo in elkaar dat wanneer het proces goed is, de feiten automatisch ook in orde zijn. 
 
En daarmee is het van groot belang wat er via de voor- en achterdeur binnenkomt te controleren en bedrijfsgevoelige informatie op de juiste manier te beschermen. IT speelt daarin een grote rol, zoals mijn collega Jan van Ginkel al heeft geconcludeerd
 

Het kantoor zonder blockchain specialist 

Blockchain is een geweldige en unieke innovatie waar we de komende jaren nog heel veel van gaan horen. De rol van de accountant zal met deze ontwikkeling gaan verschuiven en accountants zullen zich gaan specialiseren in deze techniek. De traditionele accountants zullen zeker niet uit beeld verdwijnen, maar de blockchain expertise zal onderdeel worden van het aanbod van elk accountantskantoor. Een accountantskantoor zonder blockchain specialist, nu is het nog denkbaar. Over een jaar niet meer. 
 

Ga met Lansigt deze ongebaande paden op 

Ben jij de Fiscalist of Accountant met blockchain expertise die deze ongebaande paden samen met Peter verder wil verkennen? Of is het jouw ambitie je op dit gebied te ontwikkelen? Bekijk onze vacatures om te zien of jouw droombaan ertussen staat. Is dat niet zo? Stuur ons een open sollicitatie, we komen graag met je in contact!